Podziękowania dla Ryśka z Grupy Beskidzkiej GOPR i Adama Maraska z TOPR za pomoc przy rozbudowie tego rozdziału oraz za udostępnienie historii ze swoich akcji ratunkowych.

Interaktywny spis treści

Bezpieczeństwo w górach cz. 3 – wcześniejszy część tego tekstu

Mapa

Kolory górskich szlaków

Jak korzystać z mapy i kompasu

Informowanie o planach i postępach

Czasy przejść i poziomice

Szlaki na świecie

#CzysteSzlaki

Mapa

Mapa nigdy nie jest zbędnym wyposażeniem, nawet gdy masz przy sobie telefon z GPS! Pamiętaj, że telefon może się rozładować i w niesprzyjających warunkach pozostaniesz bez możliwości wezwania pomocy, jak i odnalezienia trasy.

Z mapą jest jednak pewien problem, aby przydała się do czegokolwiek, trzeba potrafić ją czytać. O poziomicach już wspominałem w wcześniejszych rozdziałach, jednak, że pasują jak ulał do tej tematyki poczytasz o nich także na końcu tego artykułu? Gdybym wydawał tę książkę 15 lat temu, nawet nie przyszłoby mi do głowy, aby zamieszczać ten punkt. Wtedy niemalże każdy potrafił się posługiwać mapą, lepiej lub gorzej. A już na pewno każdy kierowca podczas dalszych wakacyjnych wyjazdów – bo nie miał innego wyjścia. Sam doskonale pamiętam jeszcze te czasy, gdy podczas wyjazdów rodzinnych odgrywałem z atlasem samochodowym na kolanach rolę pilota – dziś może należało by powiedzieć rolę GPS.

Pojawia się tutaj podstawowe pytanie. Skoro w szkołach nikt nie uczy w praktyce czytania map, to gdzie można wytrenować taką umiejętność? Polecam lokalne finały akcji #CzysteSzlaki – o tym więcej pod koniec tego rozdziału – i INO, czyli Imprezy Na Orientację odbywające się regularnie we wszystkich częściach naszego kraju. Można maszerować, biegać, jeździć na rowerze, samemu, w grupie lub całą rodziną po parkach, lasach, miastach, a nawet – w czym osobiście brałem udział – pod ziemią w kopalniach! Każdy znajdzie coś dla siebie. W najprostszej wersji otrzymujemy mapę z zaznaczonymi na niej punktami, które musimy odnaleźć w terenie. Znalezienie odpowiedniego punktu zaznaczamy na swojej karcie perforatorem – takim prymitywnym dziurkaczem, z niepowtarzalnym układem igieł. Kto szybciej, znajdzie więcej punktów wygrywa. Proste? Pewnie, że tak. Dla bardziej doświadczonych wyjadaczy mapy coraz bardziej przypominają puste kartki z kilkoma dziwnymi kreskami lub stanowią odbicia lustrzane, puzzle albo origami do poskładania itp.

Brałem udział w INO przez całe technikum i jeszcze kilka razy na studiach, ale wiem, że gdy tylko moje pociechy podrosną, to razem będziemy w takich zawodach startować. Umiejętność czytania mapy może się przydać nie tylko w górach, bo przecież ciężko naprawdę zwiedzać miasta bez tej umiejętności. Dodatkowo taka zabawa stanowi rewelacyjny trening dla naszego umysłu i wyobraźni przestrzennej.

Zwracaj uwagę na punkty orientacyjne! Nawet jeśli teraz nie korzystasz z mapy, to jeśli zgubisz się z rozładowanym telefonem, to będziesz w stanie zawrócić. Przy drobinie wprawy w posługiwaniu się mapą będziesz mógł odtworzyć na niej trasę, którą pokonałeś, a może i określić swoją dokładną lokalizację. Bez zwracania uwagi na strumyki, zabudowania, przecinane szlaki i wyróżniające się ukształtowania terenu w gęstym lesie nie będziesz w stanie zbyt wiele zrobić.

Jak zabezpieczyć
papierową mapę?

Czy można używać w terenie jednej i tej samej mapy przez wiele lat?
Jeżeli teren po którym się poruszamy nie uległ jakimś ogromnym zmianą, to istnieje niemałe prawdopodobieństwo, że nawet mapa zakupiona 5 lat wcześniej będzie nadal aktualna (przynajmniej w stopniu umożliwiającym sprawną nawigację).

Podróżuję po górach, właściwie od kiedy pamiętam. Zawsze miałem przy sobie mapę. Problem w tym, że standardowa mapa po tygodniu w górach lub nawet jednym deszczowym dniu może ulec zniszczeniu. Miejsca zgięć targają się jeszcze przed wejściem na szlak, a mapy laminowane, dlatego że wytrzymalsze, są też niestety znacznie droższe i nie zawsze pokrywają wszystkie obszary, w które wędrujemy (choć aktualnie jest już z tym całkiem nieźle).

Rozwiązaniem tego problemu jest oklejenie najzwyklejszą taśmą przezroczystą samoprzylepną – do kupienia już od 50 gr – wszystkich miejsc, w których mapa się zgina. Tym zabiegiem przedłużymy jej żywot o wiele lat. Na początku taka mapa może niezbyt dobrze się składać, ale po jej poskładaniu i włożeniu na noc pod coś ciężkiego wróci do swojego pierwotnego kształtu i funkcjonalności.

Jeżeli zainwestowaliśmy już w mapę laminowaną, to nie oznacza, że nie można jej ulepszyć. Pewnie większość osób, które podróżowały z takim wyposażeniem w deszczu zauważyła, że producenci o czymś zapomnieli. Mowa o jej zewnętrznych krawędziach. Dlatego dobrze przed wyprawą okleić zwykłą taśmą przezroczystą tę mapę z czterech stron świata (dosłownie). Jeśli tego nie zrobimy, a będziemy jej używać i przechowywać w wilgotnym klimacie, to na jej krawędziach zaczną pojawiać się denerwujące rozmycia farby lub zacznie się ona nawet rozklejać.

Parafrazując pewną telewizyjną psią gwiazdę – Nie wyrzucaj, zabezpieczaj!

Kolory górskich szlaków

Ten nagłówek należałoby dwa razy podkreślić, zmienić jego kolor na czerwono i napisać drukowanymi literami, bo dotyczy jednego z najpopularniejszych „miejskich” mitów – ale z powodów estetycznych tego nie zrobię.

Nie będę tutaj wspominał o Yeti czy Biedronce na Kasprowym, ale o bardziej powszechnym micie, w który wierzy większość turystów. Mowa tutaj o znaczeniu kolorów szlaków górskich. Czarny kolor szlaku wcale nie oznacza tras najtrudniejszych, a niebieski najłatwiejszych. Wcześniej wspomniane zasady faktycznie obowiązują w górach, ale wyłącznie na stokach narciarskich, a nie trasach pieszych! Pierwszym nasuwającym mi się niepodważalnym dowodem za tym twierdzeniem jest oznakowanie bodajże najtrudniejszego polskiego szlaku górskiego, czyli Orlej Perci, które jest koloru czerwonego, a nie czarnego!

Założenia dotyczące kolorów szlaków górskich:

W teorii szlaki o tym samym kolorze nie powinny się przecinać lub nawet przebiegać w jednej okolicy, aby nie wprowadzać w błąd zagubionych turystów. Niestety z powodu ograniczonej palety barw nie zawsze jest to możliwe. Np. na Klimczoku w Beskidzie Śląskim „spotykają się” w niewielkiej odległości dwa czerwone szlaki – jeden z nich prowadzi do schroniska, a kawałek dalej pod szczytem przebiega drugi.

Dobrze wiedzieć, że w przypadkach, kiedy przebieg trasy pieszej, narciarskiej, rowerowej lub konnej pokrywa się, pierwszeństwo na tej trasie posiadają kolejno: (1) turyści piesi, (2) turyści na nartach, (3) rowerzyści, (4) turyści na koniach.

Uwaga !!!!!

Mniej doświadczeni piechurzy mogą pomylić szlaki piesze z nartostradami, trasami spacerowymi, ścieżkami rowerowymi czy dydaktycznymi. Pamiętaj, że szlaki narciarskie mają zamiast białych dwa paski koloru pomarańczowego, aby lepiej je dostrzec, gdy drzewo albo słupek będzie obklejone śniegiem. Trasy spacerowe mają zwykle znaki o kształcie kwadratu zamiast prostokąta, a rowerowe jeszcze symbol – jak łatwo się domyśleć – roweru. Można spotkać się także ze znakami muszelek (Camino de Santiago – droga świętego Jakuba), krzyży (o religijnym charakterze) itp. Zwracaj na to szczególną uwagę.

Historia kompasów

Jak zapewne wszyscy wiedzą, kompas to chiński wynalazek. Jednak w kilku książkach, które miałem okazję przeczytać – wszystkie wydane w latach 60. i 70. ubiegłego stulecia – autorzy przytaczali tezę, że może on być tak samo europejskim wynalazkiem. Jednak nie o tym jest ta książka, więc przejdźmy do kilku ciekawostek.

Chińskie kompasy początkowo miały formę łyżeczek do wróżenia (ok. II w.), później ryb (X w.) i żółwi. Pierwszy kompas bez wody pochodzi z XII w. Jednak w literaturze przewija się bardzo kontrowersyjny opis dużo starszego „wózka, który zawsze wskazywał południe” już sprzed 4 tys. lat. Kontrowersyjny dlatego, że niektórzy naukowcy uważają, że był to prosty mechanizm bazujący na obrotach kół, a nie na magnetyzmie Ziemi.

Od pierwszych zabaw z łyżeczkami upłynęło bardzo dużo czasu, nim zaczęto wykorzystywać kompas do innych celów niż odprawianie rytuałów magicznych. Co ciekawe, początkowo dla chińczyków kompasy wskazywały najważniejszy kierunek, czyli południe, ponieważ cesarze zasiadali zawsze twarzą w tę stronę. W XII wieku najprawdopodobniej pierwsze z nich pojawiły się na statkach, a już wiek później powoli docierały do krajów arabskich i europejskich.
[źródło „Wynalazek kompasu w Chinach i problem jego przekazu do Europy”, Ryszard Sroczyński, 1969]

Jak korzystać z mapy i kompasu

Osobiście uważam, że umiejętność posługiwania się kompasem należy do tych całkowicie podstawowych i obowiązkowych dla każdego, kto chce podróżować – może w tym poglądzie jestem trochę staroświecki. Mój przyjaciel Eliasz jeden z największych podróżników, jakich miałem przyjemność przypadkowo poznać w trasie, polega na swoim kompasie nawet w miastach! (Artykuł jego autorstwa poświęcony m.in. metafizycznym aspektom podróżowania możesz znaleźć w rozdziale „W swoim stylu”.) Niestety niewielu dorosłych to potrafi, a dzieci z kompasem w dłoni wytyka się dziś palcami, jakby pochodziły ze średniowiecza. Jako że na naukę nigdy nie jest za późno, to poniżej zamieszczam uproszczoną instrukcję obsługi mapy i kompasu.

Ile osób korzysta w górach z mapy?
Przeprowadziłem na grupie Tatromaniacy na FB ankietę, w której wzięło udział ponad 600 osób i myślę, że warto poznać wnioski z niej płynące.
24% osób chodzących po górach korzysta podczas wędrówki z mapy papierowej
26% zwraca uwagę tylko na szlaki (bez mapy papierowej i cyfrowej w telefonie lub GPSa)
36% korzysta z telefonu komórkowego z załączonym GPS
6% ma mapę w głowie, a 8% schowaną w plecaku na wszelki wypadek.

Czy wiedziałeś, że …

Dziś wszystkie mapy (mi znane, bo podobno są też inne) są skierowane ku północy to znaczy, że północ jest na górze, ale nie zawsze tak było!!!

W starożytności mapy powszechnie były orientowane na północ, ale w średniowiecznej Europie na wschód, ponieważ zmienił się wtedy kierunek naszych priorytetów (na Boski) czyli na Jerozolimę. Stąd także prawdopodobnie pochodzi znaczenie słowo „orientacja” czyli z łaciny „wschód”.

A to ciekawe: Arabowie z kolei „orientowali” mapy ku południu, podobnie muzułmanie, którzy najpierw modlili się ku Jerozolimie (północ od Medyny), a później Mahomet zmienił zdanie i do dziś modlą się ku Mekce (południu od Medyny, ale aby bezbłędnie wyznaczyć poprawy kierunek korzystają z specjalistycznych aplikacji na smartfony).

Wczuj się w rolę – opis sytuacji w której mógłbyś się znaleźć
Jest ładna pogoda, około godziny 12:15, jesteś gdzieś w górach i masz dobry widok na okolicę, trochę boli Cię głowa i nie masz bladego pojęcia, gdzie się znajdujesz. W kieszeni odkrywasz mapę – oklejoną taśmą przezroczystą – kompas, korkociąg, resztki makaronu z zupki chińskiej i papierowe wydanie Rajzyfiber. Jesteś spokojny, bo dobrze wiesz, że już za chwilę dzięki poniższej instrukcji bez problemu odnajdziesz drogę do akademika – cel wnioskuję po zawartości Twoich kieszeni.

1. Przed wyprawą w góry zawsze dobrze upewnić się dwa razy, że wkładasz do plecaka odpowiednią mapę. Na wypadek poważnego zbłądzenia lub zwyczajnej zmiany planów warto spakować też mapy z sąsiadujących terenów – My przyjmujemy, że masz szczęście i mapa, którą posiadasz, dotyczy obszaru, na którym się znajdujesz.
2. Kładziesz mapę obok kompasu, w taki sposób, aby jego czerwona strzałka wskazywała górę mapy.
3. Odszukujesz na niej to, co widzisz w oddali w terenie – najłatwiej zacząć od jezior i większych rzek – bo ciężko je przeoczyć – , a później zwróć uwagę na wieże kościelne i inne wyróżniające się zabudowania.
4. Gdy już wiesz, w której części mapy się znajdujesz, doprecyzujesz swoje położenie – zwróć uwagę na ukształtowanie terenu (poziomice), szukaj wokół siebie szlaków na drzewach, strumieni, skał, kapliczek i innych rzeczy, które mogą być odzwierciedlone na mapie. Jeśli nie widzisz nic takiego, to przespaceruj się kawałek. Skoro nie wiesz, gdzie jesteś, to i tak bardziej się nie zgubisz – nie masz nic do „stracenia”. Lepiej iść w górę niż w dół, bo stamtąd widać więcej.
5. Jeśli już odnalazłeś swoją pozycję na mapie, to pora na wyznaczenie trasy do najbliższej drogi, szlaku lub miejsca docelowego.
6. Połóż kompas na mapie w taki sposób, aby jego środek – oś obrotu igły – pokrywał się dokładnie z Twoją aktualną lokalizacją. Pora wyznaczyć azymut, czyli kąt mierzony od kierunku północnego zgodnie z kierunkiem obrotów wskazówek zegara i Twojej planowanej trasy.
   Mówić prościej, zrób na mapie prostą kreskę od punktu, gdzie jesteś do punktu gdzie chcesz dojść. Gdy położysz kompas na początku tej kreski, to czerwony koniec igły powinien wskazywać wartość 0 stopni nadrukowaną na ramce. Kąt, pod jakim ta narysowania linia odchyla się od kierunku północnego, to Twój azymut.
   Dla przykładu: kreska, którą narysowałeś, odchodzi idealnie w prawą stronę od środka kompasu – to znaczy, że azymut wynosi 90 stopni. Idąc do celu, powinieneś mieć kierunek północny – czerwony koniec strzałki – zawsze skierowany w lewą stronę.
7. Znając azymut – czyli ten kąt – możesz wyruszyć w teren i masz pewność, że dotrzesz do punktu docelowego. Jednak pod jednym warunkiem, że zawsze będziesz trzymać kompas tak, aby czerwona strzałka wskazywała 0 stopni, a Ty będziesz szedł w stronę wyznaczaną przez kąt określony na mapie.
8. Spore zamieszanie na trasie Twojej wędrówki będą wprowadzać wszelkie przeszkody większe od kałuży – która zgodnie z „wojskową definicją”, pomimo że są to zbiorniki wodne, to bez znaczenia militarnego – i ukształtowanie terenu. Obchodząc je, będziesz zbaczał z wyznaczonej kreski na mapie. Dlatego tak ważne jest, aby co pewien czas korygować swoje położenie na mapie i aktualizować kierunek.

Ze swojego doświadczenia dodam, że kontrolowanie swojej pozycji na mapie jest tak naprawdę trudniejsze, niż się wydaje. Gdy na jednej mapie w danej skali, np. 1:27 000, już będzie Ci to sprawnie wychodziło, to gdy tylko posłużysz się inną, np. 1:50 000 lub 1:10 000, będziesz na nowo musiał „przeskalować” swoje wyczucie odległości – a to chwilę zajmuje. Podobnie zmieniając środek transportu. Przemieszczając się samochodem, rowerem czy kajakiem dystans na mapie będzie zmieniać się w całkowicie innym tempie.

Dwa zdania na temat skali na mapach
Gdy na mapie widzisz oznaczenie 1:500 00 oznacza to, że jeden cm na mapie odpowiada 500 00 cm (czyli 500m) w terenie. Aby sobie to łatwiej wyobrazić, zwykle pod taką skalą zamieszcza się także podziałkę liniową. Na tej podziałce widać wyraźnie, że odcinek 1 cm jest podpisany jako 500m, a 2cm jako kilometr itp. Możesz się spotkać – chyba tylko na lekcjach geografii – z pytaniem, która skala jest większa, a która mniejsza. Czym większa liczba tym mniejsza skala – 1:200 jest większa od skali 1:400.

Informowanie o planach i postępach

Jeszcze nie tak dawno, nim na dobre spopularyzowały się telefony komórkowe, zanim wyruszyłeś w góry, dobry zwyczaj nakazywał poinformowanie obsługi schroniska o przebiegu Twojej trasy i planowanej godzinie powrotu. Dziś lepiej poinformować kogoś z bliskich o szczegółowych planach przebiegu trasy. Jeszcze przed wyruszeniem z domu i umówić się z „łącznikiem” na wysyłanie np. jednego SMSa dziennie (lub co 3 godz.) z potwierdzeniem aktualnego miejsca i informacją, czy wszystko idzie zgodnie z planem. Szczegółowy planowany przebieg naszej trasy najwygodniej udostępnić bliskim poprzez aplikację „Mapa turystyczna” i wbudowaną funkcjonalność udostępniania.

Musisz o tym pamiętać
Mało osób jest świadomych, że telefon, który jest poza zasięgiem, zużywa o wiele więcej energii niż ten, który jest połączony z siecią. Tak samo nie wszyscy wiedzą, że w zaawansowanym smartfonie dla Twojej wygody nieustannie działa masa aplikacji, z których w danej chwili nie korzystasz. Jeszcze więcej energii będzie zużywać Bluetooth, Wi-Fi czy GPS. Jeśli chcesz czuć się w górach bezpiecznie i mieć możliwość wezwania pomocy, kiedy okaże się to potrzebne, to szanuj swoją baterię w telefonie! Wyruszając na szlak, wyłącz wszystko to, co zbędne, a już na pewno Bluetooth i Wi-Fi.

Ku przestrodze

27 lipca 1994 roku dwaj studenci, Rafał i Adam, weszli do szybu byłej kopalni w Szklarach (nieopodal Ząbkowic Śląskich). Nie poinformowali nikogo o swoich planach. Dlatego przyszło im spędzić w kopalni nie godzinę czy dwie, ale aż 24 dni, czekając na ratunek! Gdyby ktoś z ich bliskich wiedział, gdzie zamierzają zejść, pomoc mogłaby do nich dotrzeć pewnie jeszcze tego samego wieczora, a najpóźniej kolejnego dnia. (źródło: liczne doniesienia prasowe)

Od razu po tej historii nasuwa się kolejna ważna uwaga, pomimo że jaskinie przyciągają nas swoją tajemniczością, to powinniśmy się raczej trzymać od nich z daleka. Wejść do jaskini jest stosunkowo łatwo. Stojąc na półce, łatwo jest zeskoczyć w dół 2 m. O wiele trudniej będzie podczas powrotu podskoczyć te 2 metry, aby wrócić do wejścia.

Słowem doprecyzowania – Są 4 bieguny, a nie tylko dwa
Kończąc temat orientacji w terenie za pomocą igły magnetycznej muszę doprecyzować, że kompas wskazuje nie kierunek północny, a magnetyczny biegun ziemi. Czy to duża różnica? Dla orientacji na mapie pomijalna, chyba że wędrujesz gdzieś po krańcach północnych naszego globu. Warto odwiedzić stronę www.magnetic-declination.com i sprawdzić, jak duży wpływ może ona mieć na naszą orientację za pomocą kompasu – dla Helsinek i Moskwy to ponad 10 stopni.

Już w przeszłości ta różnica trochę mieszała budowniczym. Z tego powodu w wielu azjatyckich miastach stare zabudowania świątynne lub militarne są obrócone względem geograficznej północy o kilka stopni, a pamiętamy przecież, że dla cesarzy linia południe – północ odgrywała ogromną rolę. Kończąc temat, przypomnienie informacji z lekcji geografii – bieguny magnetyczne Ziemi stale się przemieszczają. Na przestrzeni ostatnich 100 lat różnica wskazań igły magnetycznej dla Polski wynosi aż 3 stopnie!

Czasy przejść i poziomice

Ten fragment artykułu pochodzi z pierwszej części serii „Bezpieczeństwo w górach” więc jeśli go już wcześniej przeczytałeś to śmiało możesz przeskoczyć do kolejnego punktu

Uwzględniaj podczas planowania układ poziomic!!! Co z tego, że szlak na mapie ma tylko kilometr – wynika to ze skali, którą na pewno już potrafisz się posługiwać – skoro w jego okolicy jest aż szaro od kresek, czyli poziomic właśnie.

Gdy poziomice są bardzo zagęszczone, oznacza to bardzo duże nachylenie trasy. W złych warunkach ten odcinek może być nie do przejścia, bo ścieżka zacznie przypominać błotną lub śnieżną zjeżdżalnię, a nosząc swoja pociechę na plecach, już całkowicie powinniśmy o takiej trasie zapomnieć.

Na tej grafice bardzo fajnie zaprezentowano, w jaki sposób po rozlokowaniu poziomic można się zorientować jak przebiega nachylenie stoków.

(źródło: totylkoteoria.pl)

Wyprawa ze zbyt dużym plecakiem także może stanowić wyzwanie ponad nasze siły. Może też być poza zasięgiem osób starszych i kobiet w ciąży lub po prostu zbyt niebezpieczna dla większej wycieczki z dziećmi! Sprawdzenie układu poziomic jest bardzo ważne.

Długość trasy, tak samo jak i kolor szlaku, nie odzwierciedla stopnia jej trudności (więcej na ten temat w dalszej części tego rozdziału). 5 km w Tatrach to inny dystans niż 5 km w Bieszczadach czy Sosnowcu. Dobrym narzędziem, aby ocenić trudność trasy, są punkty GOT PTTK.

Im więcej punktów, tym trasa trudniejsza lub dłuższa (a tym samym trudniejsza). Punkty można znaleźć na niektórych mapach, w Internecie i przede wszystkim w książce „GÓRSKIE ODZNAKI TURYSTYCZNE PTTK – Regulaminy”.

Dlaczego to te punkty tak dobrze odzwierciedlają trudność trasy? Ponieważ są wyznaczane na podstawie długości i różnic wysokości na trasie. Przyznaje się jeden punkt za każdy przebyty kilometr oraz jeden punkt za każde pokonane 100 m sumy różnic poziomów przy przejściach. W podobny sposób oblicza się czasy przejść na mapach.

Czy wiedziałeś, że…

Kto chodzi ze stoperem i wpisuje czasy przejść na mapach?

Odpowiedź jest bardzo prosta – nikt. Czasy przejść na trasach naniesionych na mapach oblicza zwykle bardzo prosty algorytm. Przeciętny piechur pokonuje 4 km w przeciągu jednej godziny, a 100 m podejścia to dodatkowo 10 minut. I tyle.

Dla przykładu – jeżeli planujesz wejść do Schroniska PTTK na Szyndzielni z parkingu samochodowego pod Dębowcem u podnóża góry – najpierw niebieskim szlakiem, a potem zielonym – to długość szlaku wynosi dokładnie 4 km, a suma podejść niemalże 600 m. Sumując, 4 km to jedna godzina czasu przejścia, a 600 m przewyższeń to dodatkowa godzina. Dlatego, jeśli jesteś statystycznym piechurem, to tę trasę przejdziesz w 2 h. Mała dygresja autora – pamiętaj jednak, że statystycznie każdy z nas ma mniej niż dwie ręce i że dość łatwo utopić się w rzece, której średnia głębokość to 10 cm.

Mogłeś zauważyć, że tabliczki przy szlakach podają często całkowicie inne czasy przejść niż te zamieszczone na mapach. Wynika to z faktu, że tabliczki są czasem korygowane przez „żyjących” piechurów, a także z tego, że różne wydawnictwa mogą stosować inne algorytmy. W wielu krajach na świcie całkowicie zrezygnowano z podawania czasów przejść, a skupiono się tylko na odległościach. Miej to na uwadze.

Jeżeli te wszystkie informacje wydają się dla Ciebie trochę zbyt przytłaczające, to najlepiej trasę rozplanować sobie w domu na komputerze (ewentualnie już w pociągu albo schronisku) za pomocą strony internetowej www.mapa-turystyczna.pl albo aplikacji „Mapa Turystyczna”.

Aplikacja zsumuje wszystkie czasy za nas i wygeneruje intuicyjny profil wysokości. Uwzględni też tymczasowo zamknięte trasy! Szczerze mówiąc, zawsze gdy ruszam na „sportowy” wypad w góry – większe znaczenie mają dla mnie wtedy kilometry i przewyższenia niż krajobrazy – korzystam z tej aplikacji. Jednak gdy koncentruje się na aspektach widokowych, trasie rodzinnej czy planuję dłuższy wypad, to mapa papierowa jest wtedy niezastąpiona.

Fizyczne mapy w bardziej intuicyjny sposób odzwierciedlają rzeczywiste odległości, prezentują od razu całą okolicę, a nie tylko jej drobny fragment, wskazują trasy przejść lawin, ciekawe skały, jaskinie, zabytki …. Jeżeli tylko miałeś okazję nauczyć się posługiwania mapą, to doskonale wiesz, że technologia nigdy jej w pełni nie zastąpi – co w tej książce udowadniam wielokrotnie.

Szlaki na świecie

W niektórych regionach, np. w Alpach, kolor szlaku ma wpływ na jego trudność – warto powtórzyć w tym miejscu, że w przeciwieństwie do naszego podwórka – koniecznie sprawdź, czy tak samo jest w krajach, do których się wybierasz. Na Zachodzie rzadziej rozmieszcza się tabliczki informujące o czasach przejść konkretnych odcinków, czasem całych szlaków, co dla polskich piechurów może być trochę denerwujące.

W wielu krajach – chyba nawet w większości – na świecie informacji o czasie wcale się nie zamieszcza. Tak samo jak u naszych południowych sąsiadów – w Czechach –  tam na tabliczkach można znaleźć długość trasy, a nie czas jej przejścia. Jak już pisałem wcześniej kilometraż w ciężkim terenie nic nam nie mówi, istotna jest suma przewyższeń. Idąc kilometr pod górę idziemy wolniej niż ten sam kilometr schodząc do doliny.

Za co na pewno warto pochwalić Włochów, Austriaków itp. to za przejrzystą numerację szlaków. W Polsce idzie się szlakiem czerwonym wychodzącym z punktu A do punkt B, a u nich idzie się szlakiem o numerze 123 lub E12 w danym kierunku. Dzięki takiemu oznakowaniu trochę łatwiej przekazywać informację bliskim, gdzie się znajdujemy i gdzie wybieramy, oraz trzymać się obranej trasy w szczególności na obszarach z gęstą siatką przecinających się szlaków.

Poszukaj informacji, jak wygląda aktualna sytuacja z oznaczeniami, bo np. w Gruzji standardem jest to, że lokalni przewodnicy niszczą oznakowania, aby zmusić mniej doświadczonych piechurów do skorzystania z ich usług. W Macedonii szlaki to dwa pasy w naszych narodowych barwach, w innych częściach Bałkanów mogą to być białe koła z czerwoną obwódką lub inne kształty geometryczne. 

Podsumowując, niezależnie od tego, gdzie się wybierasz, powinieneś poszperać w internecie i zakupić mapę danego regionu – oczywiście także bardzo dobrze ją przeanalizować. Jeśli wybierasz się poza granice UE to bez mapy nie zajdziesz daleko. Umiejętności orientacji w górskim terenie i korzystania z mapy – nie tylko z GPS! – poza UE należą do tych całkowicie podstawowych. Jeśli masz problem z zdobyciem fizycznej mapy danego regionu możesz posłużyć się aplikacja Mapy.cz, o której więcej piszę w rozdziale poświęconym aplikacją.

#CzysteSzlaki

– nauka posługiwania się mapą w praktyce nie tylko dla najmłodszych

Wpadliśmy kiedyś z kolegą Dawidem na pomysł, w jaki sposób zachęcić ludzi do posprzątania lasów, ale nie tak na siłę tylko przez dobrą rodzinną zabawę. A jako, że każda okazja, aby kogoś czegoś nowego nauczyć jest dobra to połączyliśmy to z nauką posługiwania się mapą i zasad segregowania śmieci – w ten sposób powstała eko-gra terenowa #CzysteSzlaki – w której jak dotychczas wzięło udział ponad 500 osób!!!.

Założenia są następujące:

• rodzinne zespoły (czyli maluchy, rodzice, dziadkowie, sąsiedzi, kuzyni i wszyscy inni) wyruszają w teren z specjalnie na tą okazję przygotowanymi mapkami – dedykowanymi dla przedszkolaków,
• na mapach zaznaczyliśmy punkty, w których najmłodsi odnajdą pamiątkowe naklejki, które kolekcjonują w naszych eko-notesach,
• rodzice w tym czasie na trasie zbierają napotkane śmieci i rozwiązują quiz wiedzy na temat prawidłowej segregacji śmieci,
• dla zespołów, które zdobędą najwięcej lików pod zdjęciem zrobionymi w przynajmniej jednym z odnalezionych punkcie wraz z zebranymi po drodze śmieciami (oznaczone oczywiście #CzysteSzlaki) przygotowaliśmy unikalne nagrody (np. drukowaną wersje Rajzyfiber).

Wszystkie informacje na temat #CzysteSzlaki znajdziesz na tej stronie: Finał akcji #CzysteSzlaki. Gdybyś chciał w okolicy zorganizować coś podobnego albo nawet dokładnie takiego samego, to odezwij się do nas, a wesprzemy Cię swoim doświadczeniem i materiałami.

Czytaj dalej: Część 5 – Bezpieczeństwo a zawartość Twojego plecaka

Inne wpisy na Rajzyblogu o podobnej tematyce

SPIS TREŚCI RAJZYFIBER

Lista wszystkich górskich tematów

Apteczka turystyczna – interaktywna lista

Co spakować na kilkudniowy trekking

Z dzieckiem w góry – co spakować?

Podobało Ci się ten artykuł? – Możesz nam pomóc – teraz kolej na Twój ruch!

Jeżeli informacje zawarte na tej stronie uważasz za wartościowy to daj nam znać pozostawiając wysoką ocenę (5 gwiazdek) pod postem lub pomóż nam go promować udostępniając go na swoim profilu w social mediach.

Zobacz więcej

Rajzyfiber

Powyższy post to fragment z najnowszej wersji książki Rajzyfiber (v4.0), tworzonej wspólnie przez specjalistów i pasjonatów oraz czytelników, który wkrótce zostanie udostępniony na tej stronie. Wcześniejszą wersję roboczą Rajzyfiber (v3.0) możesz pobrać za darmo z tej strony
„Rajzyfiber” – podręcznika świadomego i bezpiecznego podróżowania.

Jeżeli jesteś zainteresowany tą tematyką? Planujesz rodzinne wakacje albo wybierasz się na samotny wypad autostopem po świecie, czy trekking po najdalszych zakątkach naszej planety? W tej książce znajdziesz masę praktycznych wskazówek i rozbudowane INTERAKTYWNE listy „ekwipunku”, aby o niczym nie zapomnieć.

Pełny spis treści najnowszej wersji Rajzyfiber
oraz aktualny stan prac znajdziesz pod tym linkiem.

Idea która nam przyświeca:

„Nikt nie wie wszystkiego, jednak razem wiemy bardzo dużo. Nikt nie był wszędzie, ale wszyscy byliśmy gdzieś. Nieważne gdzie. Niezależnie od sposobu podróżowania. Istotne, że nasze doświadczenia się uzupełniają. Dlatego wspólnie możemy napisać ten podręcznik i ułatwić wszystkim czytelnikom wyruszyć bezpiecznie w świat. Niezależnie od celu podróży, możemy podpowiedzieć w jaki sposób świadomie go doświadczać.”

Podoba Ci się projekt Rajzyfiber i chciałbyś dołączyć do zespołu aby dzielić się swoja widzą i doświadczeniami ? Skontaktuj się z nami !!!

Podziękowania dla Ryśka z Grupy Beskidzkiej GOPR i Adama Maraska z TOPR za pomoc przy rozbudowie tego rozdziału oraz za udostępnienie historii ze swoich akcji ratunkowych.

GŁÓWNYM POWODEM, DLA KTÓREGO POWINIENEŚ PRZECZYTAĆ W CAŁOŚCI TEN ROZDZIAŁ KSIĄŻKI (podzielony na Rajzyblogu na kilka artykułów),
JEST UŚWIADOMIENIE SOBIE ZAGROŻEŃ, Z JAKIMI MOŻESZ SPOTKAĆ SIĘ W GÓRACH.

Poniższy rozdział zawiera uniwersalne zasady, porady i wskazówki, które znajdą zastosowanie w większości gór na świecie podczas jednodniowych, a także kilkutygodniowych wypraw. Doświadczenie, którym dzielę się w tym rozdziale, zdobywałem m.in. w Beskidach, Tatrach, Alpach, Karpatach Rumuńskich, górach Kaukazu, Iranu. Muszę jednak w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że rozdział dotyczy przede wszystkim zachowania bezpieczeństwa w Beskidach (i podobnych górach) – jeśli wybierasz się w Tatry (Alpy itp.), czyli w wyższe góry obowiązkowo doczytaj także kolejny podrozdział dedykowany bezpieczeństwu w górach wysokich.

Interaktywny spis treści

Wcześniejsza część tego tekstu – Bezpieczna pogoda

Bezpieczeństwo w górach zapewni Ci:

Pokora, pokora i jeszcze raz pokora

Darmowa aplikacja RATUNEK

Wzywanie pomocy w starym stylu

Informowanie o planach i postępach

Zawróć gdy zabłądzisz

Świadomość zagrożeń – POKORA

Jak wynika z doświadczeń ratowników górskich, najwięcej wypadków – może nawet 80% – mających miejsce w górach nie jest spowodowanych brawurą turystów, ale nieświadomością zagrożeń.

Nie prowadzi się w szkołach lekcji pod tytułem „jak bezpiecznie wędrować po górach” – chyba, że miałeś to szczęście i odwiedzili Cię GOPR-owcy – dlatego potraktuj tę książkę jako taki elementarz turystyczny, który po przeczytaniu przekażesz swoim dzieciom czy znajomym.

Dla Twojego bezpieczeństwa ważne jest dobre zaplanowanie trasy, aplikacja w telefonie, sprzęt… jednak najważniejsza jest POKORA. Nie ma w górach łatwych tras, do których nie trzeba się przygotowywać. Gdyby tak było, GOPR i TOPR nie mieliby co robić! A jest wręcz przeciwnie. Jak można zobaczyć na stronie Grupy Beskidzkiej GOPR, w ciągu ostatnich 4 lat doszło na ich obszarze do 1641 wypadków turystycznych, 7115 narciarskich i uratowali oni aż 9378 osób (dane z czerwca 2020)! Nagłe załamanie pogody może przerodzić każdy szlak w rwący strumień, a nocny spadek temperatury każdą drogę w lodowisko. Oczekuj nieoczekiwanego – albo przynajmniej załamania pogody!

Podczas wywiadu dowiedziałem się, że pewien procent akcji GOPR polega na ściąganiu rodzin z okolicy schronisk podczas burzy. Zagrożenia życia nie ma, ale sytuacja jest problematyczna. Jesteś z małym dzieckiem w schronisku, do samochodu macie tylko dwie godziny drogi, ale jak je pokonać, aby Twoja pociecha się nie rozchorowała? Mokra śliska błotnista ścieżka lub co gorsza oblodzona zaczyna stanowić realne zagrożenie. Gdybyś był sam, to ta droga nie stanowiłaby dla Ciebie wyzwania, ale jako że jesteś odpowiedzialnym rodzicem, to masz problem. Na pozór błaha sprawa. Jednak potrzebujesz pomocy, a wystarczyło przecież sprawdzić pogodę lub wcześniej wyruszyć na szlak.

Wybierając się w góry z małym dzieckiem, musisz wykazać się jeszcze większą pokorą nawet w stosunku do prostych tras. Wędrując z najmłodszymi, nosidełko turystyczne nigdy nie jest zbędnym bagażem. Jeśli go nie zabierzesz, może się okazać, że czeka Cię kilkukilometrowy marsz ze śpiącym dzieckiem na rękach. Uwierz mi, że jest to o wiele trudniejsze wyzwanie, niż może się wydawać, i to nie tylko w górach, ale podczas wszystkich wędrówek. Jeżeli już raz popełniłeś taki błąd, to gwarantuję Ci, że był to pierwszy i ostatni raz – bo na długo go popamiętasz.

Podczas rozmów z ratownikami dowiedziałem się, że to, co bardzo ich denerwuje, to niczym nie poparte przekonanie turystów „mnie się to na pewno nie przydarzy”. Gdy podczas akcji ratunkowych sprowadza się w bezpieczne miejsca poszkodowane osoby lub, co smutniejsze, ciała ofiar, to mijani turyści spoglądają na całą tę sytuację jak na scenę filmową. Z ich twarzy można odczytać beztroskę, jak gdyby to, co widzą, kompletnie nie prowokowało ich do przemyśleń. Ratownicy dostrzegają podejście w stylu „to się czasem zdarza, ale nigdy nie mnie” zamiast „o kurczę, jednak to się zdarza i to mogłem być ja”. Widok akcji ratunkowych wzbudza podziw przechodniów, zainteresowanie, tło do zdjęć, ale niestety zbyt rzadko prowokuje do myślenia.

Wiem, że nic nie wiem

Osobę, która okazuję pokorę w stosunku do gór, możesz poznać po tym, że pomimo posiadania wieloletniego doświadczenia, zdobytych uprawnień czy jakościowego sprzętu dalej będzie zadawać zaskakująco wiele pytań przed wyruszeniem w trasę. Moja koleżanka Monika kilkukrotnie szczegółowo wypytywała mnie o Orlą Perć, pomimo że uważam, iż to ona posiada o wiele większe doświadczenie zdobyte w Tatrach niż ja. Z kolei inni znajomi, którzy po górach wcale nie chodzą, pytają zwykle jednym zdaniem „Jaka jest Orla”? „Nie może być przecież ciężka, skoro tak wiele osób ją przechodzi”. I to ich cały wywiad i zdobywanie informacji na temat tej trasy. Więcej na temat Orlej Perci znajdziesz w tatrzańskim podrozdziale tej części.

Czym masz większe górskie doświadczenie, tym bezpieczniej przemieszczasz się po górach. Z czego to wynika? Nie tylko ze zdobytej wiedzy czy lepszego sprzętu, ale przede wszystkim ze świadomości zagrożeń, o których słyszałeś lub z którymi się spotkałeś. Pokora do gór rośnie wraz z doświadczeniem!

Niedzielni turyści

Problem z „niedzielnymi” turystami jest taki, że oni nawet nie wiedzą, jak niewiele wiedzą na temat bezpieczeństwa w górach. Bez wiedzy nie ma świadomości zagrożeń. Bez świadomości nie ma pokory, a to ona jest obowiązkowym „ekwipunkiem” każdej bezpiecznej wyprawy.

Zagrożenie w górach to także 500+

Z doświadczeń ratowników wynika, że państwowy program 500+ przyczynił się do wzrostu liczby turystów, a już szczególnie tych, którzy na szlaki wyruszają z małymi dziećmi. Z jednej strony super, bo w końcu góry są dla wszystkich i bardzo dobrze wpływają na zdrowie naszych pociech. Niestety jednak wzrost liczby dzieci na szlakach spowodował także wzrost liczby akcji ratunkowych, w których biorą udział najmłodsi – na szczęście prostych akcji nieobarczonych ryzykiem. Tak jak pisałem już kilka akapitów powyżej, warto powtórzyć, że wyprawy z dziećmi wymagają od rodziców jeszcze większej POKORY i świadomości tego, co może przydarzyć się dzieciom. Dla dorosłych osób spacer po śliskiej nawierzchni może być urozmaiceniem wędrówki, ale dla kilkuletnich dzieci wyzwaniem ponad ich siły. Mam szczerą nadzieję, że Rajzyfiber przyczyni się bezpośrednio do poprawy bezpieczeństwa na górskich szlakach.

Darmowa aplikacja RATUNEK

Najważniejsza aplikacja dotycząca Twojego bezpieczeństwa w górach i nad wodą. Działa naprawdę dobrze – opinia GOPR.

Instrukcja obsługi

1. Wzywając pomoc, wybierasz gdzie jesteś (ilustracja pierwsza poniżej). Jeżeli masz aktywny GPS i uruchomisz tę aplikację, to odpowiednie służby są w stanie same określić, czy potrzebujesz pomocy w górach czy nad wodą (lub czy „wygłupiasz” się w centrum miasta).
2. Następnie wystarczy już tylko trzykrotnie kliknąć ten duży przycisk (ilustracja środkowa), aby przesłać do dyspozytorni GOPR prośbę o pomoc.
3. Gdy już wezwiesz pomoc, nie przemieszczaj się! Pozostań w jednym miejscu, którego lokalizację otrzymały służby ratunkowe w przesłanej wiadomości.

W takiej wiadomości dyspozytor otrzyma spory pakiet informacji: Twoją aktualną lokalizację, stan naładowania baterii w Twoim telefonie (WOW), Twoje dane pochodzące z historii wcześniejszych kontaktów lub (jeśli to pierwszy kontakt) uzupełnione w aplikacji (trzecie okno).

Wystarczą te trzy kliknięcia w ekran, aby służby zdobyły wszystkie potrzebne informacje, a w tym tą najważniejszą, czyli Twoją aktualną pozycję. Zamiast dzwonić na GOPR, skorzystaj z tej aplikacji, bo dzięki niej, nawet gdy się zgubisz, oni już będą wiedzieć, gdzie jesteś!

Aby uzupełnić dodatkowe informacje, należy kliknąć w te trzy szare kropki w prawym górnym rogu ekranu telefonu. Po wezwaniu pomocy oczywiste jest to, że powinieneś pozostać w jednym miejscu i nie przemieszczać się. Mało kto o tym wie, ale po wezwaniu pomocy służby mają możliwość śledzenia Twojej lokalizacji przez następne 30 min, aby wysłać ratowników pod Twoją dokładną aktualną pozycję.

Po wezwaniu pomocy przez tę aplikację od razu zostanie rozpoczęta akcja ratunkowa. Jednak w celu zdobycia kolejnych informacji lub określenia, czy to nie jest przypadkiem głupi żart, ratownicy powinni do Ciebie przedzwonić lub wysłać SMS najszybciej, jak to tylko będzie możliwe, jeśli Twoja lokalizacja będzie wskazywać np. na miasto.

Wzywanie pomocy w starym stylu

Jeżeli wydarzyło się jakieś nieszczęście i co gorsza zostałeś sam z rozładowanym telefonem, to musisz wezwać pomoc „w starym stylu”. Nie myślę tutaj o sygnałach dymnych czy liście w butelce, ale o latarce, krzykach lub gwizdach.

Jeżeli nie możesz się ruszyć, bo np. złamałeś nogę, i potrzebujesz wezwać pomoc, to najważniejsze, co musisz pamiętać, to 6 na 10. Mowa o emitowaniu sygnału 6 razy na minutę z 10-sekundowymi przerwami pomiędzy sygnałami. Powinieneś nadawać sygnał (krzyczeć, świecić latarką, gwizdać gwizdkiem ratunkowym) z przerwami 10 sekundowymi, a następnie odczekać jedna minutę w ciszy (czas na odpowiedź) i powtarzać do skutku. Jeżeli ktoś odbierze taką wiadomość, to sygnał będzie nadawać 3 razy na minutę z 20-sekundowymi przerwami, a po tym nastąpi minuta przerwy.

ZAPAMIĘTAJ! WZYWANIE POMOCY:
Emituj 6 sygnałów na minutę z 10-sekundowymi przerwami pomiędzy nimi, potem minuta przerwy.

W krajach zachodnich powszechnie ostrzega się turystów, aby zawsze byli wyposażeni w jakąś jaskrawą – czy jak ja to lubię nazywać „oczozaczepną” – część garderoby, flagę itp. Dobrze sprawdzi się w takiej roli np. samochodowa kamizelka odblaskowa. Po co Ci kamizelka samochodowa w górach? Gdy będziesz zmuszony wezwać pomoc, to taki strój umożliwi ratownikom czy przypadkowym przechodnim dostrzeżenie Cię już z daleka.

Gdy nieszczęśliwie zsuniesz się gdzieś ze zbocza, to jest minimalna szansa, że ktoś zwróci uwagę na taki nienaturalny kolor i wezwie pomoc. Kamizelka samochodowa sprawdzi się jeszcze lepiej nocą. Gdy ktoś skieruje swoją latarkę lub czołówkę w Twoją stronę, to może dostrzec ją ze sporej odległości. Zdarzało się już, że pewna kobieta wzywała pomocy w górach, machając jedyną kolorową częścią garderoby, którą miała na sobie – stanikiem – i to uratowało jej życie.

Kiedy wzywać pomocy?

Odpowiedź jest bardzo prosta i jednoznaczna. Tylko wtedy, kiedy jej naprawdę potrzebujesz.

Co dokładnie oznacza stwierdzenie „kiedy jej naprawdę potrzebujesz”? Na to pytanie każdy musi sobie odpowiedzieć samodzielnie, bo każdy z nas posiada inne umiejętności. Dla jednego będzie to zawiśniecie na linie nad 300-metrową przepaścią, z połamanymi kończynami w środku zimy w samej bieliźnie. Dla kogoś innego będzie to sytuacja, gdy zachód słońca zaskoczy go przy Morskim Oku i nie będzie w stanie zejść samodzielnie do swojego samochodu pozostawionego na parkingu. Taka sytuacja zdarzyła się już wielokrotnie – mowa o tej drugiej.

Z wezwaniem pomocy w górach jest jak z pójściem do dentysty. Nie zgubiłeś się, tylko nie wiesz gdzie jesteś, ale tylko trochę, bo przecież przed chwilą jeszcze widziałeś i nie chcesz też nikomu niepotrzebnie zajmować czasu. Może sam się odnajdziesz. Dokładnie tak samo jest z zębami, niby coś czujemy, ale to jeszcze nie ból albo tylko taki słaby, więc może samo minie po tabletkach. Jednak ból nie mija, a ząb po tygodniu wymaga poważniejszego, droższego i bardziej czasochłonnego leczenia. Tak samo jest z akcją poszukiwawczą. Gdy aplikacja Ratunek wskaże Twoje położenie, to jest dobrze i pomoc przyjdzie szybko – niczym mała plomba w zębie. Ale bez tej aplikacji lub zasięgu zaczynasz przemieszczać się w losowych kierunkach, niczym w mgle – lub dosłownie w mgle – i tracisz całkowicie orientację. Nie daj Boże, abyś jeszcze sobie nogę złamał. No i wtedy przechodzimy do leczenia kanałowego. Poszukiwanie rozpoczyna się później, trwa dłużej, wymaga większej liczby specjalistów i użycia o wiele droższego oraz bardziej specjalistycznego sprzętu.

Dlaczego porównuję akcję ratunkową do wizyty u dentysty? Specjalnie użyłem przykładu ze stomatologiem, bo każdy ma z nim jakieś wyraźne doświadczenia, dzięki czemu może powyższy akapit pozostanie w Twojej pamięci na dłużej.

Nie traktuj wezwania pomocy jako przyznania się do porażki! Po to powstały służby ratunkowe, aby udzielać pomocy potrzebującym.

Informowanie o planach i postępach

Jeszcze nie tak dawno, nim na dobre spopularyzowały się telefony komórkowe, zanim wyruszyłeś w góry, dobry zwyczaj nakazywał poinformowanie obsługi schroniska o przebiegu Twojej trasy i planowanej godzinie powrotu. Dziś lepiej poinformować kogoś z bliskich o szczegółowych planach przebiegu trasy jeszcze przed wyruszeniem z domu i umówić się z „łącznikiem” na wysyłanie np. jednego SMSa dziennie (lub co 3 godz.) z potwierdzeniem aktualnego miejsca i informacją, czy wszystko idzie zgodnie z planem. Szczegółowy planowany przebieg naszej trasy najwygodniej udostępnić bliskim poprzez aplikację „Mapa turystyczna” i wbudowaną funkcjonalność udostępniania.

Musisz o tym pamiętać

Mało osób jest świadomych, że telefon, który jest poza zasięgiem, zużywa o wiele więcej energii niż ten, który jest połączony z siecią. Tak samo nie wszyscy wiedzą, że w zaawansowanym smartfonie dla Twojej wygody nieustannie działa masa aplikacji, z których w danej chwili nie korzystasz. Jeszcze więcej energii będzie zużywać Bluetooth, Wi-Fi czy GPS. Jeśli chcesz czuć się w górach bezpiecznie i mieć możliwość wezwania pomocy, kiedy okaże się to potrzebne, to szanuj swoją baterię w telefonie! Wyruszając na szlak, wyłącz wszystko to, co zbędne, a już na pewno Bluetooth i Wi-Fi.

KU PRZESTRODZE
27 lipca 1994 roku dwaj studenci, Rafał i Adam, weszli do szybu byłej kopalni w Szklarach (nieopodal Ząbkowic Śląskich). Nie poinformowali nikogo o swoich planach. Dlatego przyszło im spędzić w kopalni nie godzinę czy dwie, ale aż 24 dni, czekając na ratunek! Gdyby ktoś z ich bliskich wiedział, gdzie zamierzają zejść, pomoc mogłaby do nich dotrzeć pewnie jeszcze tego samego wieczora, a najpóźniej kolejnego dnia. (źródło: liczne doniesienia prasowe)

Od razu po tej historii nasuwa się kolejna ważna uwaga, pomimo że jaskinie przyciągają nas swoją tajemniczością, to powinniśmy się raczej trzymać od nich z daleka. Wejść do jaskini jest stosunkowo łatwo. Stojąc na półce, łatwo jest zeskoczyć w dół 2 m. O wiele trudniej będzie podczas powrotu podskoczyć te 2 metry, aby wrócić do wejścia.

Zawróć, gdy zbłądzisz

Jeśli podczas wędrówki stracisz szlak, co niestety na obszarach wyrębu drzewostanu jest stosunkowo proste, to zawsze zawracaj! Jeżeli nigdy nie uczestniczyłeś w marszach lub biegach na orientację, jeżeli nie masz w kieszeni kompasu i mapy lub GPS w telefonie, to z każdym kolejnym pokonanym metrem „drogi” możesz się oddalać od miejsca docelowego. Jeżeli spróbujesz iść na azymut (co to jest pisze w tym artykule) lub zwyczajnie w stronę celu (schroniska, szczytu), który jest w zasięgu wzroku, miej na uwadze, że na swojej drodze możesz spaść w przepaść, dać się porwać lawinie lub natrafić na rzekę. Co najgorsze, idąc samotnie na przełaj, jeśli złamiesz nogę, to odnalezienie Cię może zająć bardzo dużo czasu. Wbrew temu, co mogłoby się wydawać, zawrócenie w takiej sytuacji może zaoszczędzić Ci wiele czasu, który poświęciłbyś na pokonanie naturalnych przeszkód i nigdy nie będzie traktowane jako porażka. Każdy może zgubić szlak, ale błądzenie bez planu to już kuszenie nieszczęścia.

Góry spółka z o.o.

Góry to nie spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Adam Marasek zwrócił mi uwagę na jeden szczególny problem w dzisiejszym, szybko pędzącym świecie. To korporacyjne podejście do życia. Planujesz urlop niczym projekt z dużym wyprzedzeniem, konkretnymi zadaniami i celami, które musisz wykonać przed deadlinem – powrotem do pracy. W domu z komputerem na kolanach planujesz trasy, które za kilka miesięcy będziesz miał „za zadanie” przejść. Gdy jesteś już na szlaku, to zamiast się odprężyć i wyluzować, to Twoje korporacyjne nawyki nastawiają Cię na tryb „realizacja targetu”. Niezależnie od panujących warunków na trasie zdobywanie szczytów zaczynasz traktować, jakby nie było od tego odwrotu, bo inaczej poniesiesz porażkę. To ogromny błąd.

Już sama świadomość podejścia korporacyjnego u innych powinna w Twojej głowie zapalić lampkę ostrzegawczą. W pracy walczysz o awans, a ryzykujesz co najwyżej gorszą ocenę w oczach managera. W górach pokonujesz kolejne kilometry dla przyjemności, ale ryzykujesz własne życie! Dostrzegasz różnicę? Góry to nie miejsce, w którym ponosi się porażki, a miejsce, w którym można stracić życie. Jeżeli w tym roku nie udało Ci się zdobyć K2 – każdy ma taki swój szczyt niezależnie od jego wysokości i trudności – to zawsze za rok możesz na niego powrócić.

Czytaj dalej: Cz.4 – Orientacja w górach – instrukcja obsługi mapy, kompasu i górskich szlaków

Inne wpisy na Rajzyblogu o podobnej tematyce

SPIS TREŚCI RAJZYFIBER

Lista wszystkich górskich tematów

Co spakować na kilkudniowy trekking

Z dzieckiem w góry – co spakować?

Gdzie się wybrać z dziećmi w góry – motywatory i rekomendowane trasy

Podobało Ci się ten artykuł? – Możesz nam pomóc – teraz kolej na Twój ruch!

Jeżeli informacje zawarte na tej stronie uważasz za wartościowy to daj nam znać pozostawiając wysoką ocenę (5 gwiazdek) pod postem lub pomóż nam go promować udostępniając go na swoim profilu w social mediach.

Zobacz więcej

Rajzyfiber

Powyższy post to fragment z najnowszej wersji książki Rajzyfiber (v4.0), tworzonej wspólnie przez specjalistów i pasjonatów oraz czytelników, który wkrótce zostanie udostępniony na tej stronie. Wcześniejszą wersję roboczą Rajzyfiber (v3.0) możesz pobrać za darmo z tej strony
„Rajzyfiber” – podręcznika świadomego i bezpiecznego podróżowania.

Jeżeli jesteś zainteresowany tą tematyką? Planujesz rodzinne wakacje albo wybierasz się na samotny wypad autostopem po świecie, czy trekking po najdalszych zakątkach naszej planety? W tej książce znajdziesz masę praktycznych wskazówek i rozbudowane INTERAKTYWNE listy „ekwipunku”, aby o niczym nie zapomnieć.

Pełny spis treści najnowszej wersji Rajzyfiber
oraz aktualny stan prac znajdziesz pod tym linkiem.

Idea która nam przyświeca:

„Nikt nie wie wszystkiego, jednak razem wiemy bardzo dużo. Nikt nie był wszędzie, ale wszyscy byliśmy gdzieś. Nieważne gdzie. Niezależnie od sposobu podróżowania. Istotne, że nasze doświadczenia się uzupełniają. Dlatego wspólnie możemy napisać ten podręcznik i ułatwić wszystkim czytelnikom wyruszyć bezpiecznie w świat. Niezależnie od celu podróży, możemy podpowiedzieć w jaki sposób świadomie go doświadczać.”

Podoba Ci się projekt Rajzyfiber i chciałbyś dołączyć do zespołu aby dzielić się swoja widzą i doświadczeniami ? Skontaktuj się z nami !!!

Bezpieczna pogoda w górach nie istnieje! To znaczy taka, pogoda podczas której nie może nam się nic złego przydarzyć. W mgle łatwo zabłądzić, przy mżawce, czy na porannej rosie poślizgnąć, w deszczu przeziębić, w mrozie zamarznąć, w upale odwodnić, w słoneczne dni dostać udaru, przy silnym wietrze stracić równowagę, a o burzach nawet nie wspomnę.

Może ten wstęp jest trochę przesadzony, ale po pierwsze pamiętajmy o POKORZE do gór, a po drugie dobrze się komponuje z resztą tego tekstu.

GŁÓWNYM POWODEM, DLA KTÓREGO POWINIENEŚ PRZECZYTAĆ W CAŁOŚCI TEN ROZDZIAŁ KSIĄŻKI (podzielony na Rajzyblogu na kilka artykułów),
JEST UŚWIADOMIENIE SOBIE ZAGROŻEŃ, Z JAKIMI MOŻESZ SPOTKAĆ SIĘ W GÓRACH.

Podziękowania dla Ryśka z Grupy Beskidzkiej GOPR i Adama Maraska z TOPR za pomoc przy rozbudowie tego rozdziału oraz za udostępnienie historii ze swoich akcji ratunkowych.

Interaktywny spis treści

Pierwsza część tego tekstu – wstęp i zasady ogólne

Zagrożenia zawiązane z pogodą:

Pogoda słowem wstępu

Prognozy pogody

Słoneczna pogoda to cichy morderca

Burze i zagrożenia z nimi związane

Pogoda

Gdy zapytałem Ryśka z grupy beskidzkiej GOPR o jego zdaniem najgłupsze zachowanie turystów, z którym spotyka się w swojej pracy, to po chwili namysłu odpowiedział: „wyruszanie na szlak w złą pogodę z nadzieją, że się poprawi, choć nic na to nie wskazuje”.

Głupotą nie jest samo wyjście na szlak, jeżeli wiesz, że pada i będzie padać przez cały dzień. Samemu kilkukrotnie w życiu zrobiłem coś podobnego. Dlaczego? Ponieważ albo spałem w namiocie i byłem zmuszony ruszać dalej, albo liczyłem się z tym, że zmoknę, bo na to wskazywała prognoza pogody, ale i tak potrzebowałem ruszyć w góry. Ważne jednak, że był to zwykły deszcz, a nie burza, i że byłem tego świadomy oraz przygotowany na takie warunki. Dobra kurtka, szybkoschnące spodnie, skórzane lub membranowe buty na markowej podeszwie, plecak w pokrowcu przeciwdeszczowym, papier toaletowy w plastikowej torbie, telefon szczelnie zamknięty i portfel głęboko schowany w plecaku załatwiają sprawę. Nie ma nic złego w zmoknięciu podczas całodniowego lub tygodniowego marszu po górach. Normalna sprawa, z którą trzeba się liczyć i być na nią odpowiednio przygotowanym.

Każdy wie, aby sprawdzić pogodę przed wyruszeniem na szlak, jednak nie wszyscy to robią. Widząc słońce za oknem w Katowicach, liczą, że w Tatrach też powinno być słonecznie. Wiele osób, które już poświęcą chwilę na przeczytanie prognoz, sprawdzają je na niewłaściwych (czytaj niewystarczająco dokładnych) platformach i aplikacjach. Z tymi Katowicami to może przesadziłem, ale założę się, że wiele osób sprawdzi prognozę dla Zakopanego, wybierając się 7 km dalej i ponad 1000 m wyżej na Kasprowy Wierch. Gdy w Zakopanem pada deszcz, to istnieje spora szansa, że na niektórych wysokich szlakach w Tatrach pojawią się oblodzenia i to nie tylko jesienią czy zimą.

Historia z akcji ratunkowej

Dyspozytor Centralnej Stacji Ratunkowej GOPR w Szczyrku otrzymuje ok. 14:30 zgłoszenie z rejonu szczytu Babiej Góry od turysty, który z powodu załamania pogody zgubił szlak między Kępą a Diablakiem. W rejon zaginięcia natychmiast zostaje zadysponowana służba dyżurna z Markowych Szczawin. Śpieszą się, podchodząc przez Bronę i Kościółki.

Podczas działań spływają zgłoszenia od kolejnych osób i grup, które z powodu załamania pogody straciły orientację i zgubiły szlak w partiach szczytowych Babiej. Na pomoc oczekuje już w sumie 8 osób. Do akcji włączają się kolejni ratownicy z Zawoi, przeczesując szlak z Krowiarek na szczyt. Gęsta mgła, silny wiatr i opady śniegu utrudniają poszukiwania i choćby kontakt głosowy z ratowanymi.

Ok. 17:00 w rejonie Diablej Kuchni udaje się odnaleźć trzyosobową grupę, w rejonie szczytu, za kamiennym wiatrołapem czekają na pomoc kolejne cztery osoby. Wszyscy choć wychłodzeni i wystraszeni są w stanie iść przy asekuracji ratowników w kierunku Krowiarek. Trzeba utrzymać bezpieczne tempo, a jednocześnie spieszyć na pomoc ostatniemu z poszukiwanych. Na szczęście udaje się go odnaleźć dość szybko i, jak się okazuje, niedaleko szlaku.

Są wszyscy i teraz już zwartą grupą kierują się na Krowiarki. W rejonie Sokolicy spotykają grupę ratowników, którzy prowadzili poszukiwania właśnie od Krowiarek. Ok. 21:30 wszyscy docierają bezpiecznie na parking na Przełęczy Krowiarki. Babia Góra jeszcze raz udowodniła, jak bardzo potrafi być zmienna i kapryśna, a turyści, jak słabo są przygotowani na takie sytuacje. (źródło: Rysiek)

Prognozy pogody

Prognozy pogody dla Tatr powinniśmy sprawdzać na pogoda.topr.pl, tpn.pl/zwiedzaj/pogoda, a dla całego obszaru kraju na www.yr.no, www.meteo.pl (moja ulubiona), mapy.meteo.pl, www.meteoblue.com. GOPR rekomenduje sprawdzanie warunków pogodowych na swojej stronie. Jeżeli jesteś lub wybierasz się w Beskidy, to na stronie beskidy.gopr.pl znajdziesz informacje o aktualnej pogodzie. Co ważne nie są to prognozy, ale aktualne informacje aktualizowane przynajmniej dwa razy na dobę (o 8.00 i 13.00) oraz w sytuacji nagłego załamania pogody. Kto to robi? Pracownicy GOPR na Hali Miziowej, w Markowych Szczawinach, Klimczoku, Leskowcu, Przysłupiu i CSR Szczyku. Warto też kontrolować stan pogody w okolicy na ogólnoświatowych radarach burz, są to m.in. Windy.com, MyRadar, map.blitzortung.org.

czytaj też: Lista przydatnych aplikacji pogodowych (ale nie tylko)

Lubiłeś geografię w szkole? Jeśli tak, to pewnie pamiętasz, że temperatura u nas w górach spada zwykle o 0,6°C na 100 m różnicy wysokości – choć w zależności od wilgotności powietrza może to być 0,4°C albo nawet 1°C. Miej to na uwadze, sprawdzając prognozy pogody. Będąc w dolinie, na termometrze możesz zobaczyć 15 stopni, przy szczycie już tylko 5, a spora wilgotność i silny wiatr mogą odczuwalną temperaturę obniżyć nawet w okolice zera. W takiej sytuacji może już dość do odmrożenia! Pomimo tego, że w dolinie jest wiosennie, to na szczycie nie rzadko panuje jeszcze sroga zima.

Słoneczna pogoda to cichy morderca

Z każdej strony słyszymy, że przed wyjściem w góry powinniśmy sprawdzić prognozę pogody. To dobrze, bo jak już wiesz, jest to bardzo ważne i na szczęście sporo osób to robi. Niestety niemalże wszyscy zwracają uwagę tylko na deszcz i burze, ale mało kto sprawdza pogodę w kontekście zagrożenia związanego ze słońcem! Zapowiada się ładna pogoda, bezchmurne niebo, to czym prędzej ruszamy na szlak, a po kilku godzinach lub najpóźniej wieczorem czujemy, że coś jest z nami nie tak.

Po pierwsze krem z filtrem
Myślę (bo danych takich nie posiadam), że najczęstszym urazem, jaki spotyka wędrowców w górach, są poparzenia słoneczne i to niezależnie od pory roku. Niech pierwszy rzuci tubką kremu ten, kto przynajmniej raz w roku nie poparzy sobie skóry. Najbardziej zdradliwe są wiosny. Wszyscy spragnieni słońca wyruszają na szlaki, odsłaniając co tylko się da (lub wszystko to, co mogą), aby nadrobić zimowe braki witaminy D. Wieczorem jednak już samo ubranie pidżamy sprawia im niemało bólu. Czym wyższe góry, tym mniej cienia, a tym samym więcej oparzeń. Czym cieplej, tym mniej mamy na sobie materiału, a więcej zagrożonych poparzeniem miejsc. Znaczna większość poparzeń jest niegroźna. Ale i takie potrafią uprzykrzyć życie, a już na pewno podczas kilkudniowej wędrówki. Dlatego tubkę z kremem warto trzymać w plecaku przy każdej wędrówce, niezależnie od pory roku. Jeśli masz tatuaże na swoim ciele, to pewnie nawet nie muszę Ci o tym przypominać.

Osłaniaj głowę
Mam taką swoją tradycję, że w każdą wędrówkę zabieram przymały, stary, sprany kapelusz (otrzymałem go od rodziców już jakieś 15 lat temu). Żona chciałaby go zameldować w koszu, ale ja mam do niego wielki sentyment, ponieważ towarzyszy mi podczas każdej wyprawy. Mam też świadomość, że to on wielokrotnie uratował mi życie. Wędrując samotnie przez cały tydzień po górach, jesteśmy wystawieni na nieustanne promienie słoneczne. Gdyby nie kapelusz, to wiem, że albo byłbym zmuszony skrócić moje wędrówki, albo musiał bym je w nieplanowany sposób zakończyć. Słyszałem wielokrotnie twierdzenie, że gorsze skutki dla organizmu może mieć przegrzanie niż przemarznięcie. Udar słoneczny to kolejny cichy zabójca.

Gdy byłem młodszy, kilkukrotnie zdarzyło się, że mój kompan (czy raczej kompanka, bo to panie mają częściej problem z zakładaniem na głowę czegoś, co nie do końca pasuje im do stroju) miał wieczorem w schronisku lekkie zawroty głowy, lekko podwyższoną temperaturę czy ogólny dyskomfort. Znasz to?

W jaki sposób najlepiej ochłodzić się podczas marszu? Gdy jest upał, to moczę kapelusz w strumyku i bez wykręcania zakładam na głowę. Rewelacja.

Kapelusz ma też tę zaletę, że może posłużyć jako zaślepka na oczy w pociągu, gdy chcemy się zdrzemnąć. Nieważne jednak, w jaki sposób osłaniamy głowę i skórę przed słońcem, najważniejsze, aby zawsze o tym pamiętać. Każdy prawdziwy włóczykij (nie tylko ten bajkowy) zawsze nosi coś na głowie.

Burze i zagrożenia z nimi związane

Statystyki podają, że na całej naszej planecie jednocześnie występuje przynajmniej 2 tys. burz! Każdego dnia na świecie kilkadziesiąt osób zostaje porażonych, a kilka z nich ponosi śmierć. W ciągu jednej sekundy w atmosferze Ziemi obserwuje się ok. 100 wyładowań elektrostatycznych – powtórzę, jednej sekundy – z czego (w zależności od źródeł na których się opieramy) od 10% do 30% uderza w ziemię, a pozostałe to wyładowania między chmurami burzowymi. Miejsca, gdzie aktualnie dochodzi do wyładowań atmosferycznych, możesz śledzić np. na stronie map.blitzortung.org lub w licznych aplikacjach (Windy, MyRadar).

Jak przetrwać burzę w górach.
Pierwsza i najważniejsza zasada: tam, gdzie jest burza na szlaku, tam nie powinno mnie być.
Druga zasada: unikaj ryzyka spotkania burzy, wychodząc na szlak wcześnie rano. W Polsce najwięcej burz występuje w godzinach popołudniowych.

Wytyczne

Przed wyruszeniem w trasę sprawdzamy na radarze burz, czy jakieś występują w okolicy lub zmierzają w nasza stronę. Jeżeli nie udało nam się uniknąć tego spotkania, to:

● nawet jeśli nie pada, jak najszybciej (ale bezpiecznie) udaj się do najbliższego schronienia (schronisko, bacówka, szałas…);

● w normalnych warunkach grzmot słyszany po upłynięciu 3 sekund informuje nas, że burza znajduje się w odległości ok. 1 km. Na otwartej przestrzeni grzmot może być słyszany z odległości ponad 20 km. Pamiętaj, że piorun może Cię dopaść nawet w odległości ok. 15–20 km od głównej strefy opadów! Tym samym, jeśli słyszysz burzę, to jesteś w zasięgu piorunów;

● pioruny najczęściej uderzają w wystające (wyższe niż pozostałe) obiekty (najwyższe lub samotne drzewa / metalowe maszty czy inne konstrukcje). W niesprzyjających sytuacjach to człowiek na polanie, na szczycie czy na grani może okazać się „najsmaczniejszym” celem. Nie chrońmy się pod samotnymi drzewami, ponieważ jeżeli piorun w nie uderzy, to albo ładunek porazi też nas, albo mechaniczne uszkodzenia drzewa zrobią nam krzywdę;

● pioruny mają też swoje ulubione cele, które stanowią wyjątki od wcześniejszego punktu, takie jak jeziora czy rzeki, pomimo że drzewa, które je otaczają, są wyższe, to przebywanie na łodzi, w kajaku itp. stanowi spore niebezpieczeństwo;

● grupy osób podczas burzy powinny się rozproszyć, aby w sytuacji porażenia kogoś piorunem liczba ofiar pozostała jak najmniejsza i, co nawet ważniejsze, pozostały osoby, które mogą udzielić pierwszej pomocy poszkodowanym;

● jeżeli piorun uderzy w ziemię lub zostanie zerwana linia wysokiego napięcia, to powinniśmy unikać „naładowanego” gruntu pod stopami, ale jeżeli już znaleźliśmy się w niewłaściwym miejscu o niewłaściwym czasie, to w celu uniknięcia porażenia wystarczy stanąć na jednej nodze lub przemieszczać się „tiptopami”, bo w ten sposób ograniczymy napięcie krokowe.

Okiem inżyniera

Napięcie krokowe, czyli dlaczego małe kroczki ratują życie
Dlaczego piorun, który uderzy w ziemię wiele metrów dalej, może nas porazić, a ptaki, które stoją na przewodach wysokiego napięcia są bezpieczne?

Kluczowe znaczenie ma tutaj napięcie krokowe (czyli różnica potencjałów na odległości ludzkiego kroku – ok. 0,5 m do 1 m). Powtórka ze szkoły – prąd płynie tylko wtedy, gdy z jednej strony przewodu (człowieka, ptaka, baterii) ma inny potencjał niż z drugiej. Potocznie mówiąc, prąd w gniazdku płynie właśnie dlatego, że w jednym otworze mamy 230 V, a w drugim 0 V – to jest różnica potencjałów wynosząca 230 V.

W punkcie kontaktu pioruna z ziemią ładunek osiąga najwyższą wartość, a następnie rozchodzi się w każdą stronę, tracąc swój potencjał. Jeżeli sprawdzimy, jak wysokie jest napięcie w punkcie kontaktu i 100 m od niego, to zobaczymy jakąś dużą wartość. Jeśli sprawdzimy, jaka jest różnica potencjału (czyli napięcie) w dwóch punktach leżących w tej samej odległości od epicentrum, to (przynajmniej w teorii, bez uwzględnienia czynników geologicznych i innych) powinniśmy zobaczyć wartość 0.

Już tłumaczę, do czego zmierzam. Jeśli jedna Twoja noga będzie 20 metrów od uderzenia pioruna, a druga 21 m, to na tym jednym metrze dojdzie już do sporej różnicy potencjałów i dlatego przez Twoje ciało popłynie prąd. Jeżeli jedną ręką trzymasz się metalowego łańcucha, którego punkt przyczepienia do skały jest 3 metry od Ciebie, a nogami dotykasz ziemi, to różnica potencjału będzie mierzona na odcinku ponad 4 metrów (3 metry + odległość pomiędzy dłonią i nogą, licząc przez ciało).

Jak radzą sobie ptaki z wysokim napięciem?
Tak naprawdę to nie muszą sobie radzić, bo zazwyczaj stoją na jednej nodze i w takiej sytuacji nie ma różnicy potencjałów (bo jest tylko jeden punkt kontaktu z przewodem), a jeśli nawet stoją na dwóch, to i tak odległość pomiędzy kończynami jest zbyt mała, aby doszło do odczuwalnej różnicy potencjałów.

Na koniec bonus w formie ciekawostki dla zainteresowanych. Napięcie w naszych gniazdkach tak naprawdę sięga aż 325 V, a wartość którą znamy, czyli 230 V, to jego wartość skuteczna.

Jeżeli nie mamy innego wyjścia i jesteśmy zmuszeni pozostać na otwartej przestrzeni, to absolutnie nie powinniśmy się kłaść na ziemi (może powstać spore napięcie krokowe). Najlepiej jeżeli usiądziemy po turecku na plecaku lub karimacie albo kucniemy ze złączonymi nogami.

KU PRZESTRODZE

W 1937 roku na Giewoncie zginęły 4 osoby, a około 130 odniosło mniejsze lub większe obrażenia. W 1939 r. na Świnicy po uderzeniu pioruna w szczyt zginęło aż 6 turystów, było też kilkanaścioro rannych. 22 sierpnia 2019 r. poszkodowanych zostało ponad 140 turystów przebywających w okolicach Giewontu i Czerwonych Wierchów. Gwałtowne wyładowania atmosferyczne spowodowały wtedy śmierć czterech osób, w tym dwojga dzieci.

Czytaj dalej:
Cz.3 – Bezpieczeństwo w górach – jak wzywać pomocy i wiele więcej

Inne wpisy na Rajzyblogu o podobnej tematyce

SPIS TREŚCI RAJZYFIBER

Lista wszystkich górskich tematów.

Wszystkie Rajzylisty czyli listy rzeczy do spakowania

Apteczka turystyczna – interaktywna lista

Co spakować na kilkudniowy trekking

Podobało Ci się ten artykuł? – Możesz nam pomóc – teraz kolej na Twój ruch!

Jeżeli informacje zawarte na tej stronie uważasz za wartościowy to daj nam znać pozostawiając wysoką ocenę (5 gwiazdek) pod postem lub pomóż nam go promować udostępniając go na swoim profilu w social mediach.

Zobacz więcej

Rajzyfiber

Powyższy post to fragment z najnowszej wersji książki Rajzyfiber (v4.0), tworzonej wspólnie przez specjalistów i pasjonatów oraz czytelników, który wkrótce zostanie udostępniony na tej stronie. Wcześniejszą wersję roboczą Rajzyfiber (v3.0) możesz pobrać za darmo z tej strony
„Rajzyfiber” – podręcznika świadomego i bezpiecznego podróżowania.

Jeżeli jesteś zainteresowany tą tematyką? Planujesz rodzinne wakacje albo wybierasz się na samotny wypad autostopem po świecie, czy trekking po najdalszych zakątkach naszej planety? W tej książce znajdziesz masę praktycznych wskazówek i rozbudowane INTERAKTYWNE listy „ekwipunku”, aby o niczym nie zapomnieć.

Pełny spis treści najnowszej wersji Rajzyfiber
oraz aktualny stan prac znajdziesz pod tym linkiem.

Idea która nam przyświeca:

„Nikt nie wie wszystkiego, jednak razem wiemy bardzo dużo. Nikt nie był wszędzie, ale wszyscy byliśmy gdzieś. Nieważne gdzie. Niezależnie od sposobu podróżowania. Istotne, że nasze doświadczenia się uzupełniają. Dlatego wspólnie możemy napisać ten podręcznik i ułatwić wszystkim czytelnikom wyruszyć bezpiecznie w świat. Niezależnie od celu podróży, możemy podpowiedzieć w jaki sposób świadomie go doświadczać.”

Podoba Ci się projekt Rajzyfiber i chciałbyś dołączyć do zespołu aby dzielić się swoja widzą i doświadczeniami ? Skontaktuj się z nami !!!

Podziękowania dla Ryśka z Grupy Beskidzkiej GOPR i Adama Maraska z TOPR za pomoc przy rozbudowie tego rozdziału oraz za udostępnienie historii ze swoich akcji ratunkowych.

GŁÓWNYM POWODEM, DLA KTÓREGO POWINIENEŚ PRZECZYTAĆ W CAŁOŚCI TEN ROZDZIAŁ KSIĄŻKI (podzielony na Rajzyblogu na kilka artykułów),
JEST UŚWIADOMIENIE SOBIE ZAGROŻEŃ, Z JAKIMI MOŻESZ SPOTKAĆ SIĘ W GÓRACH.

Poniższy rozdział zawiera uniwersalne zasady, porady i wskazówki, które znajdą zastosowanie w większości gór na świecie podczas jednodniowych, a także kilkutygodniowych wypraw. Doświadczenie, którym dzielę się w tym rozdziale, zdobywałem m.in. w Beskidach, Tatrach, Alpach, Karpatach Rumuńskich, górach Kaukazu, Iranu. Muszę jednak w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że rozdział dotyczy przede wszystkim zachowania bezpieczeństwa w Beskidach (i podobnych górach) – jeśli wybierasz się w Tatry (Alpy itp.), czyli w wyższe góry obowiązkowo doczytaj także kolejny podrozdział dedykowany bezpieczeństwu w górach wysokich.

Interaktywny spis treści

Dekalog turysty

Zasady ogólne

Planowanie trasy

Czasy przejść i poziomice

Start z rana

Uzupełnianie zapasów wody i prowiantu

Mierz siły na zamiary… wszystkich uczestników wyprawy

Dekalog turysty

I

Zanim wyruszysz w góry, zastanów się, czy posiadasz dostateczne doświadczenie. Przed wyjściem poddaj ocenie stan zdrowia i siły, swoje i towarzyszy, a w szczególności dzieci.

II

Przygotuj wcześniej dokładny plan wycieczki, najlepiej udają się improwizacje… dobrze przygotowane. Poczytaj przewodniki, mapy, skorzystaj z usług informacji turystycznej, wskazówek przewodników górskich, gospodarzy schronisk, miejscowej ludności.

III

W górach szybko i często zmieniają się warunki atmosferyczne, niezbędna jest odzież chroniąca przed złą pogodą i zimnem oraz mocne, wysokie buty na profilowanej podeszwie.

IV

Wychodząc na wycieczkę, pozostaw w domu, w schronisku czy u znajomych wiadomość o celu i trasie wycieczki oraz godzinie powrotu. W ten prosty sposób zapewnisz sobie szybką pomoc w razie wypadku.

V

Szybkość poruszania się dostosuj do możliwości najmniej sprawnego uczestnika wycieczki. „Pożeranie kilometrów” prowadzi niechybnie do wyczerpania, a poza tym ogranicza możliwość podziwiania uroków górskiego krajobrazu.

VI

Uważaj na każdy krok – upadki zdarzają się także w łatwym terenie. Szczególnej ostrożności wymagają trudniejsze partie trasy: strome, mokre i zaśnieżone stoki, płaty starego śniegu. Nie zbaczaj ze znakowanego szlaku – jest on zwykle poprowadzony optymalnie zarówno pod względem bezpieczeństwa, jak i wysiłku na pokonanie trasy.

VII

Nie strącaj kamieni, gdyż narażasz innych turystów na poważne niebezpieczeństwo. Miejsce zagrożone przez spadające kamienie przechodź szybko i uważnie.

VIII

Decyzja zawrócenia z drogi to nie hańba, lecz głos rozsądku. Nie wstydź się zawrócenia, gdy załamie się pogoda, nadejdzie mgła lub trasa okaże się zbyt trudna.

IX

Szanuj przyrodę, nie hałasuj, jest to niebezpieczne. Dbaj o czystość i porządek w górach. Usuwając śmieci, dajesz dowód swej kultury.

X

Jeżeli mimo ostrożności zdarzy się wypadek – przede wszystkim zachowaj spokój. Poszkodowanego ułóż w bezpiecznej pozycji, w widocznym miejscu i pod opieką. Przyjętymi w górach sygnałami wezwij na pomoc GOPR.

Dekalog stanowi esencję tego rozdziały, dlatego postanowiłem, że od niego zacznę. Jest to działo Komisji Turystyki Górskiej Zarządu Głównego PTTK (ktg.pttk.pl), jednak, że niewiele osób go zna uznałem, że warto go przekopiować w tym miejscu.

Bezpieczeństwo w górach – zasady ogólne

Przed wyruszeniem w trasę zawsze sprawdź:

Planowanie trasy

Turystyka górska to nie spacer! Zawsze planuj czas przejścia w oparciu o aktualny stan zdrowia wszystkich członków wyprawy, a w szczególności dzieci i osób starszych! Nie wychodź z założenia, że jeśli na studiach dałeś radę przejść tę trasę, to dziś też dasz radę.

Waga ekwipunku

Waga waszych plecaków też odgrywa ogromną rolę. Jeżeli standardowo pokonujesz trasy o 20% szybciej niż sugerowane czasy na mapie, to z dużym plecakiem może to być już +20% do czasu na mapie. Gdy jeszcze za czasów szkoły średniej wędrowałem z dużym plecakiem wypełnionym konserwami i co gorsza słoikami z jedzeniem na cały tydzień (nie było mnie wtedy stać na bardziej „zaawansowane” odżywiane i brakowało mi doświadczenia), potrzebowałem cały dzień na pokonanie trasy, którą bez plecaka pokonywałem w 4 godziny. Standardowy czas przejścia musiałem mnożyć razy 2,5! Miałem wtedy więcej czasu, aby rozkoszować się otaczającą przyrodą, ale także nauczkę na przyszłość, że szklane opakowania to kula u nogi – czy na plecach – podczas dłuższej wędrówki.

Czasy przejść i poziomice

Uwzględniaj podczas planowania układ poziomic!!! Co z tego, że szlak na mapie ma tylko kilometr – wynika to ze skali, którą na pewno już potrafisz się posługiwać – skoro w jego okolicy jest aż szaro od kresek, czyli poziomic właśnie.

Gdy poziomice są bardzo zagęszczone, oznacza to bardzo duże nachylenie trasy. W złych warunkach ten odcinek może być nie do przejścia, bo ścieżka zacznie przypominać błotną lub śnieżną zjeżdżalnię, a nosząc swoja pociechę na plecach, już całkowicie powinniśmy o takiej trasie zapomnieć.

Na tej grafice bardzo fajnie zaprezentowano, w jaki sposób po rozlokowaniu poziomic można się zorientować jak przebiega nachylenie stoków.

(źródło: totylkoteoria.pl)

Wyprawa ze zbyt dużym plecakiem także może stanowić wyzwanie ponad nasze siły. Może też być poza zasięgiem osób starszych i kobiet w ciąży lub po prostu zbyt niebezpieczna dla większej wycieczki z dziećmi! Sprawdzenie układu poziomic jest bardzo ważne.

Długość trasy, tak samo jak i kolor szlaku, nie odzwierciedla stopnia jej trudności (więcej na ten temat w dalszej części tego rozdziału). 5 km w Tatrach to inny dystans niż 5 km w Bieszczadach czy Sosnowcu. Dobrym narzędziem, aby ocenić trudność trasy, są punkty GOT PTTK.

Im więcej punktów, tym trasa trudniejsza lub dłuższa (a tym samym trudniejsza). Punkty można znaleźć na niektórych mapach, w Internecie i przede wszystkim w książce „GÓRSKIE ODZNAKI TURYSTYCZNE PTTK – Regulaminy”.

Dlaczego to te punkty tak dobrze odzwierciedlają trudność trasy? Ponieważ są wyznaczane na podstawie długości i różnic wysokości na trasie. Przyznaje się jeden punkt za każdy przebyty kilometr oraz jeden punkt za każde pokonane 100 m sumy różnic poziomów przy podejściach. W podobny sposób oblicza się czasy przejść na mapach.

Czy wiedziałeś, że…

Kto chodzi ze stoperem i wpisuje czasy przejść na mapach?

Odpowiedź jest bardzo prosta – nikt. Czasy przejść na trasach naniesionych na mapach oblicza zwykle bardzo prosty algorytm. Przeciętny piechur pokonuje 4 km w przeciągu jednej godziny, a 100 m podejścia to dodatkowo 10 minut. I tyle.

Dla przykładu – jeżeli planujesz wejść do Schroniska PTTK na Szyndzielni z parkingu samochodowego pod Dębowcem u podnóża góry – najpierw niebieskim szlakiem, a potem zielonym – to długość szlaku wynosi dokładnie 4 km, a suma podejść niemalże 600 m. Sumując, 4 km to jedna godzina czasu przejścia, a 600 m przewyższeń to dodatkowa godzina. Dlatego, jeśli jesteś statystycznym piechurem, to tę trasę przejdziesz w 2 h. Mała dygresja autora – pamiętaj jednak, że statystycznie każdy z nas ma mniej niż dwie ręce i że dość łatwo utopić się w rzece, której średnia głębokość to 10 cm.

Mogłeś zauważyć, że tabliczki przy szlakach podają często całkowicie inne czasy przejść niż te zamieszczone na mapach. Wynika to z faktu, że tabliczki są czasem korygowane przez „żyjących” piechurów, a także z tego, że różne wydawnictwa mogą stosować inne algorytmy. W wielu krajach na świcie całkowicie zrezygnowano z podawania czasów przejść, a skupiono się tylko na odległościach. Miej to na uwadze.

Jeżeli te wszystkie informacje wydają się dla Ciebie trochę zbyt przytłaczające, to najlepiej trasę rozplanować sobie w domu na komputerze (ewentualnie już w pociągu albo schronisku) za pomocą strony internetowej www.mapa-turystyczna.pl albo aplikacji „Mapa Turystyczna”.

Aplikacja zsumuje wszystkie czasy za nas i wygeneruje intuicyjny profil wysokości. Uwzględni też tymczasowo zamknięte trasy! Szczerze mówiąc, zawsze gdy ruszam na „sportowy” wypad w góry – większe znaczenie mają dla mnie wtedy kilometry i przewyższenia niż krajobrazy – korzystam z tej aplikacji. Jednak gdy koncentruje się na aspektach widokowych, trasie rodzinnej czy planuję dłuższy wypad, to mapa papierowa jest wtedy niezastąpiona.

Fizyczne mapy w bardziej intuicyjny sposób odzwierciedlają rzeczywiste odległości, prezentują od razu całą okolicę, a nie tylko jej drobny fragment, wskazują trasy przejść lawin, ciekawe skały, jaskinie, zabytki …. Jeżeli tylko miałeś okazję nauczyć się posługiwania mapą, to doskonale wiesz, że technologia nigdy jej w pełni nie zastąpi – co w tej książce udowadniam wielokrotnie.

Ciekawostka historyczna

Dawno dawno temu w odległej krainie, pracował sobie pewien matematyk, który dokonał przełomowego odkrycia. Mowa tutaj o roku 1774, górze Schiehallion na terenie Szkocji i Panu Charlesie Huttonie. Matematyk dokonywał pomiarów umożliwiających obliczenie grawitacyjnego odchylenia naszej planety, a co za tym idzie masy Ziemi – i wielu innych planet.

Zespół geodetów przez 4 letnie miesiące dokonywał niezliczonych pomiarów góry, aby na tej podstawie obliczyć jej objętość, a co za tym idzie także masę. Problem, który Pan Hutton musiał rozwiązać – poza tym natury matematycznej – polegał także na przejrzystym uporządkowaniu tej ogromnej liczby pomiarów wysokości góry.

Gdy te wszystkie wyniki zamieścił na mapie, niewiele z tego wynikało. Miał przed swoimi oczami chaotycznie porozrzucane niemalże losowe wartości. Pewnego dnia wpadł na genialny pomysł, aby takie same wartości połączyć z sobą liniami. Eureka. Już po chwili jego oczom zaczęły ukazywać się bardzo intuicyjne w interpretacji kształty odzwierciedlające ukształtowanie terenu – poziomice.

W przeciągu jednego lata rozwinął kartografię i obliczył przybliżoną masę Ziemi na 5 miliardów milionów ton. A Tobie co udało się osiągnąć w ostatnie wakacje?

[źródło „Krótka historia prawie wszystkiego” – Bill Bryson]

Czy przewodnik potrzebny?

Sprawdź, czy potrzebujesz albo czy chcesz skorzystać z usług przewodnika. Wejście na takie szczyty jak Gerlach czy Mnich będzie tego wymagać (ale to już na pewno wiesz, skoro kuszą Cię takie szczyty). Z drugiej strony sprawdź, czy możesz załapać się na wycieczki po Beskidach (albo różnych miastach) z darmowym przewodnikiem z lokalnego punktu Informacji Turystycznej / PTTK itp. – mało kto wie o takich opcjach.

Jeśli trasa wycieczki przebiega przez jakiś Park Narodowy, to musisz doczytać w regulaminie, czy może w tej podróży towarzyszyć wam wasz czworonożny pupil. Zwykle nie będzie mógł.

Start z rana

Czym wcześniej wyruszysz na szlak, tym spokojniejszy i bezpieczniejszy będzie powrót. Jeżeli ruszasz w góry, to nastaw sobie budzik. Wyjście na szlak o świcie i dotarcie do celu około południa czy godziny 14:00 to bardzo rozsądne podejście. Będziesz miał wtedy więcej czasu na powrót, delektowanie się widokami i bez problemu złapiesz transport powrotny (pociąg, PKS czy stopa). Jeżeli po drodze zgubiłbyś szlak lub doznał kontuzji, to w dalszym ciągu pozostanie Ci sporo czasu do zmroku, aby poradzić sobie z „wyzwaniem”. Za dnia również będziesz mieć większą szansę, że spotkasz kogoś na szlaku i otrzymasz pomoc.

W poszczególnych Parkach Narodowych można spotkać się z zakazem poruszania się po szlakach po zmierzchu oprócz tych bezpieczniejszych prowadzących zwykle do schronisk, aby umożliwić spokojne zejście z trasy w okresach, gdy wcześnie się ściemnia.

Ku przestrodze

8 listopada 2013 roku. O 6:39 pracownik schroniska pod Morskim Okiem został poinformowany, że pod drzwiami Starego Schroniska leży niemiecki turysta. Nie dlatego, że jest pijany, ale dlatego, że jest wyczerpany, wychłodzony, ze złamaniem otwartym nogi i zdrapanymi obydwoma dłońmi do krwi. Gdy odzyskał siły, aby porozumieć się z ratownikami, wytłumaczył, że dzień wcześniej wspinał się na Rysy. W pewnym momencie nieszczęśliwie stanął na płat śniegu, który zaczął się osuwać, i złamał nogę. Przekonany o tym, że nie ma co liczyć na pomoc, ponieważ nie ma przy sobie telefonu, a pogoda zniechęcała na wędrówki, zdecydował się doczołgać do schroniska. Wypadek zdarzył się ok godziny 16:00, a dotarł on do celu po 6:30 rano dnia następnego.

Powyższa historia uczy nie tylko tego, aby wyruszać jak najwcześniej, ale i tego, jak ważne są dzisiaj w górach zdobycze technologii, które na co dzień traktujemy jak zabawki. Mowa oczywiście o telefonach. Wybierając się w góry, koniecznie zabieraj ze sobą telefon komórkowy, najlepiej starszej generacji (ich bateria dłużej wytrzyma) lub smartfon z zainstalowaną aplikacją „Ratunek”, umożliwiającą wezwanie pomocy ze wskazaniem pozycji na GPS.

Uzupełnianie zapasów wody i prowiantu

Planuj trasę tak, aby nigdy tego nie zabrakło! Czy wiesz, czym jest prawdziwe pragnienie? Czy zdarzyło Ci się kiedyś, że czułeś silne pragnienie, a pod ręką nie było Starbucksa, Żabki, czy choćby kranu z wodą? Podobno bez tlenu człowiek wytrzyma 3 minuty, bez wody 3 dni, a bez jedzenia 3 tygodnie. Ja wolę się jednak o tym nie przekonywać i zawsze planuję trasy oraz zapasy tak, aby żadnej z tych 3 pozycji mi nie zabrakło. Kwestię zapasu tlenu podczas wędrówek górskich możemy pominąć, chyba że wspinasz się na najwyższe szczyty na świecie. Z jedzeniem też nie jest jakoś najgorzej, bo nawet gdy wyczerpią Ci się zapasy, to jakoś kilka dni, a może i tygodni przetrwasz. Można powiedzieć, że brak jedzenia będzie Ci dokuczał, ale kilkugodzinna „głodówka” raczej Ci nie zaszkodzi. Więcej na temat jedzenia w rozdziale „Kwestia smaku”.

Z wodą jest jednak inaczej. Brak wody w organizmie rzędu 2% masy ciała, o co tak naprawdę bardzo łatwo, szczególnie gdy wędrujesz z plecakiem, a powietrze jest bardzo rozgrzane lub przeciwnie – gdy jest bardzo zimne, a Ty masz kilka warstw ubrań na sobie – przepoconych już ubrań – to spadek Twojej wydajności rzędu już 10%! Pewnie nie pisałbym o tym problemie, gdyby nie fakt, że niestety, ale kilka razy w życiu zabrakło mi wody.

Pierwszy raz w Górach Stołowych w Sudetach byłem, gdy miałem jakieś 19 lat. Do tego czasu wędrowałem głównie po Beskidach lub Bieszczadach, gdzie o cień i źródełka wody bardzo łatwo. Jednak na płaskowyżu sprawa wygląda kompletnie inaczej, ponieważ woda nie ma skąd spływać! Nie ma ponad Tobą podziemnych naturalnych pokładów wody i szczelin, z których by ona wypływała. Na szczęście odległości w tej okolicy nie są zbyt duże i dotarcie do sklepów nie stanowiło dużego wyzwania. Od tego czasu zawsze noszę w plecaku półlitrową butelkę wody na czarną godzinę.

Jeśli mowa o butelce na czarną godzinę, to także i z niej przyszło mi kiedyś skorzystać. Kilka lat później wspinałem się w Rumunii po kamienistych szczytach. Spałem w namiocie przy schronisku i postanowiłem wyskoczyć na cały dzień z lekkim plecakiem powspinać się po trasie, która do złudzenia przypominała Orlą Perć, tylko że trudniejszą i bez drabinek. Piękna, wymagająca trasa prowadząca po szczytach. Pogoda dopisała, słońce grzało, no i po raz drugi okazało się, że nie ma gdzie uzupełnić zapasów wody. Po zapasową butelkę sięgnąłem dopiero po kilku godzinach, od kiedy ta główna mi się wyczerpała, tak aby docenić każdy jej łyk. Na szczęście kilka godzin później zszedłem do doliny i tam już bez problemu nawodniłem organizm.

Mierz siły na zamiary… wszystkich uczestników wyprawy

W początkowych akapitach tego rozdziału podkreślam, aby planować czas przejścia, uwzględniając kondycję najsłabszego członka, a w tym punkcie chciałbym zwrócić dodatkowo uwagę na przygotowanie kondycyjne każdego członka.

Gdyby nie kilka miesięcy przerwy od uprawiania sportu i wędrówek górskich – z powodu remontu mieszkania – nie byłbym świadomy, jak bardzo utrzymanie sprawności decyduje o czerpaniu przyjemności z trekkingu. Jeżeli systematycznie uprawiasz sporty, masz swój plan treningowy, który sumiennie realizujesz, to masz właściwie pewność, że wyprawa na szlak będzie dla Ciebie przyjemnością.

Gdy w każdym tygodniu poświęcałem kilkanaście godzin na zadbanie o swoją sprawność – biegi długodystansowe, także górskie, rower po Jurze i Beskidach, crossfit itp. i brak dzieci – miałem wrażenie, że kilka dni z plecakiem na szlaku to obciążenie fizycznie niestanowiące wyzwania dla nikogo. Ale gdy wracasz do utraconej formy po okresie przerwy, to nagle okazuje się, że ten czas przejścia nie jest wcale aż tak zawyżony, plecak waży jakby więcej, niż pamiętałeś, a po tym wszystkim i zmęczenie jakoś bardziej dokucza. Pamiętaj o tym!

Wędruj po górach systematycznie, na co dzień podnoś swoją sprawność, wtedy dzień na szlaku będzie dla Ciebie przyjemnością, a nie drakońskim wyzwaniem. To jest tym ważniejszy temat, czym dłuższą wyprawę planujesz, ponieważ zakwasy drugiego dnia mogą Cię w najgorszym przypadku mocno ograniczyć.

Jak trenować, gdy brakuje czasu?

Największym moim odkryciem treningowym dla zabieganych rodziców kochających góry jest chodzenie po schodach na 4. piętro z kettlami – początkowo ze zgrzewką wody mineralnej. Oczywiście chodzenie po schodach to nie chodzenie po górach, ale jako substytut rewelacyjnie działa. Przynajmniej raz w tygodniu – a najlepiej dwa – po krótkiej rozgrzewce, biorę obciążenie i robię 10 przejść.

Systematycznie zwiększam ciężar i nie mogę się nadziwić jak szybko widzę efekty. Podkreślam jednak, aby wczesnej skontaktować się z kimś, kto posiada większe doświadczenie treningowe, i aby zdobyć podstawową wiedzę na temat prawidłowej postawy oraz kontrolowanego napinana odpowiednich mięśni. Po pierwsze – nie szkodzić. Unikaj kontuzji.

Powyżej opisany „trening” to tylko jedna składowa. Oprócz tego dużo spaceruj z dziećmi – może być na barana – systematycznie rób pompki, brzuszki i wszystkie inne ćwiczenia, które zaniedbałeś. Rozciągaj się i roluj! Jeśli kilka lat temu bez problemu robiłeś 100 pompek, to dziś pewnie padniesz przy 20. Sprawdź, w jakiej jesteś formie, bo może to będzie stanowić dla ciebie dobry impuls, aby się ruszyć i zacząć to robić systematycznie.

Powtórzę w tym miejscu. Pohamuj z ambicjami zawodowymi. Jeżeli uważasz się za młodego boga, który w swoim naturalnym – miejskim – środowisku może wszystko, to nie znaczy, że w górach też dasz radę zrobić wszystko. Jeżeli wynajmiesz przewodnika górskiego, aby wraz z nim zdobyć jakiś trudny szczyt, to bardzo dobrze. Bo albo Wam się to uda, albo w sytuacji, gdy Twoja samoocena jest zbyt wysoka, to w odpowiednim momencie zawrócicie bez niepotrzebnego ryzyka. Z doświadczenia przewodników wynika, że to młodzi ludzie częściej przeceniają swoje możliwości na szlakach. Najważniejsza w górach jest POKORA!

Czytaj dalej: Cz. 2 Warunki atmosferyczne, a bezpieczeństwo w górach

Inne wpisy na Rajzyblogu o podobnej tematyce

SPIS TREŚCI RAJZYFIBER

Wszystkie Rajzylisty czyli listy rzeczy do spakowania

Co spakować na górskie szlaki – interaktywna lista.

Z dzieckiem w góry – co spakować?

Gdzie się wybrać z dziećmi w góry – motywatory i rekomendowane trasy

Podobało Ci się ten artykuł? – Możesz nam pomóc – teraz kolej na Twój ruch!

Jeżeli informacje zawarte na tej stronie uważasz za wartościowy to daj nam znać pozostawiając wysoką ocenę (5 gwiazdek) pod postem lub pomóż nam go promować udostępniając go na swoim profilu w social mediach.

Zobacz więcej

Rajzyfiber

Powyższy post to fragment z najnowszej wersji książki Rajzyfiber (v4.0), tworzonej wspólnie przez specjalistów i pasjonatów oraz czytelników, który wkrótce zostanie udostępniony na tej stronie. Wcześniejszą wersję roboczą Rajzyfiber (v3.0) możesz pobrać za darmo z tej strony
„Rajzyfiber” – podręcznika świadomego i bezpiecznego podróżowania.

Jeżeli jesteś zainteresowany tą tematyką? Planujesz rodzinne wakacje albo wybierasz się na samotny wypad autostopem po świecie, czy trekking po najdalszych zakątkach naszej planety? W tej książce znajdziesz masę praktycznych wskazówek i rozbudowane INTERAKTYWNE listy „ekwipunku”, aby o niczym nie zapomnieć.

Pełny spis treści najnowszej wersji Rajzyfiber
oraz aktualny stan prac znajdziesz pod tym linkiem.

Idea która nam przyświeca:

„Nikt nie wie wszystkiego, jednak razem wiemy bardzo dużo. Nikt nie był wszędzie, ale wszyscy byliśmy gdzieś. Nieważne gdzie. Niezależnie od sposobu podróżowania. Istotne, że nasze doświadczenia się uzupełniają. Dlatego wspólnie możemy napisać ten podręcznik i ułatwić wszystkim czytelnikom wyruszyć bezpiecznie w świat. Niezależnie od celu podróży, możemy podpowiedzieć w jaki sposób świadomie go doświadczać.”

Podoba Ci się projekt Rajzyfiber i chciałbyś dołączyć do zespołu aby dzielić się swoja widzą i doświadczeniami ? Skontaktuj się z nami !!!